Pagolar mendiak Nerbioi ibaiaren arroa Okondoko ibarrarekin mugatzen du.

Mendi honek, berezitasun bat dauka, izan ere hiru tontor ditu: gailurra (726 m.), mendebalderagoen dagoena, ekialdera dagoen Kastañitzabal (704 m.), eta gurutzea eta postontzia dituen Odiagako gurutzea edo Mostatxa Tontorra (661 m.) bezala ezagutzen dena.

Gailurreraino igotzeko hiru abiapuntu egon daitezke:

• Laudioko erdigunetik: Larrazabal auzora bideratu beharko litzateke. Bertan, telekomunikazio-antenen mantenimendurako sarbidea ematen duen pista hasten da. Debekatuta dago baimenik gabeko ibilgailuekin sartzea. Hala ere, Malkuartuko gainetik iparralderako igoera da ohikoena.

   

• Okondotik: Sortzez-Garbiaren baselizatik abiatuta, Okondo eta Arespalditzaren artean dagoena, baso-pista bat hasten den puntutik, bideak bi isurialde eduki ditzake; izan ere, pista horrek Pagonabar Goikoa izeneko magalerarte jarraitzen du eta, gero, hegoalderantz, Pagonabarreko muinora iristen da, eta han, Espartzagarai magaleko bidearekin bat egiten du. Beste aukera, elizatik 500 metro ingurura jarraitzea da, non, iparralderuntz, Undio (Goiko eta Beko) auzoen artean doan pista hartu beharko litzateke Espartzagarai magalera atera arte. Puntu honetatik, tontorrera igotzen da eta, ondoren, ezkerrera, gailurrera iristen da.

   

• Luiaondotik hiru aukera daude:

  • herriko iparraldetik eta Izardioko baserrietatik gora eginez, Espartzagarai magalera iristen da (Okondotik hasten den ibilbidean aipatu bezala jarraitu beharko litzateke).

     

  • San Lorenzo baselizara igota, gorantz jarraitu eta gorago dagoen baserri bat igaro beharko da. Bertan, Pagonabarra Goikoraino iristen den baso-ibilbidea hasten da. Ezkerretik Pagonabarrera iristen da, eta eskuinetik Pagolarrera.

     

  • Odiagako baserrietara igo eta Mostatxatik igo behar da. Puntu horretatik, 15 minututan Pagolarrera iristen da.

     

Gutxi gorabeherako iraupenak honakoak dira: Malkuartu (ordu 1); Okondo: Sortzez-Garbiaren baseliza (ordu 1 eta 30); Luiaondo (ordu 1 eta 45)